Διαστημικό τηλεσκόπιο αποτυγχάνει να φωτίσει τη σκοτεινή ύλη

Το διαστημικό τηλεσκόπιο ακτίνων γάμμα Fermi απέτυχε να επιβεβαιώσει τα αποτελέσματα περυσινού πειράματος που ανίχνευσε ενδείξεις για την ύπαρξη της «σκοτεινής ύλης», του μυστηριώδους υλικού που αναζητείται παντού στο Σύμπαν.

Οι νέες παρατηρήσεις με το τηλεσκόπιο της NASA δεν αποκλείουν μεν την ύπαρξη σκοτεινής ύλης, φαίνεται όμως να διαψεύδουν τις ελπίδες ότι οι αστρονόμοι θα κατάφερναν να τη «δουν» σύντομα, σχολιάζει ο δικτυακός τόπος του περιοδικού Science, όπου είχαν δημοσιευτεί πέρυσι τα αμφιλεγόμενα πρώτα αποτελέσματα.

Εδώ και δεκαετίες, οι αστρονόμοι γνωρίζουν ότι το Σύμπαν περιέχει πολλή περισσότερη μάζα από αυτή που μπορούμε να δούμε κοιτάζοντας με τηλεσκόπια τον ουρανό. Υποθέτουν λοιπόν ότι υπάρχει κάποιο επιπλέον υλικό, άγνωστης μέχρι σήμερα σύστασης, το οποίο δεν εκπέμπει καθόλου ακτινοβολία και δεν αλληλεπιδρά με την κανονική ύλη.

Ορισμένα θεωρητικά μοντέλα προτείνουν ότι η σύγκρουση δύο σωματιδίων αυτής της μυστηριώδους αντιύλης θα παρήγαγε σωματίδια ύλης και αντιύλης που μπορούν να γίνουν αντιληπτά, για παράδειγμα ηλεκτρόνια και ποζιτρόνια (αντι-ηλεκτρόνια).

Στο περυσινό πείραμα, το ερευνητικό αερόστατο ATIC (Advanced Thin Ionization Calorimeter) είχε παρατηρήσει ότι η ροή ποζιτρονίων και ηλεκτρονίων που φτάνει μέχρι τη γήινη ατμόσφαιρα κορυφώνεται σε ενέργειες 300 έως 800 δισ. ηλεκτρονιοβόλτ, διαπίστωση που βρίσκεται σε συμφωνία με τις θεωρητικές μάζες ορισμένων σωματιδίων σκοτεινής ενέργειας.

Το τηλεσκόπιο Fermi της NASA (το οποίο ανιχνεύει και ηλεκτρόνια και ποζιτρόνια, εκτός από τα φωτόνια των ακτίνων γάμμα) απέτυχε τώρα να καταγράψει το ίδιο μέγιστο στη ροή σωματιδίων με ενέργεια εντός αυτού του εύρους.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν το Σάββατο στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Φυσικής Ιστορίας στο Ντένβερ.

Πάντως οι ερευνητές του πειράματος ATIC δεν πείθονται εύκολα ότι οι ενδείξεις που κατέγραψαν όντως δεν υπάρχουν. Υποστηρίζουν ότι το Fermi ανίχνευσε μεν περισσότερα σωματίδια, δεν είχε όμως αρκετή ανάλυση για να καταγράψει το «peak» που είχαν εντοπίσει οι ίδιοι.

Επισημαίνουν, επίσης, ότι το Fermi ανίχνευσε περισσότερα ηλεκτρόνια υψηλής ενέργειας από ό,τι αναμενόταν, μια αμυδρή ένδειξη ότι πράγματι υπάρχει κάτι «σκοτεινό» εκεί έξω.

Newsroom ΔΟΛ

Μίνι δορυφόρος θα δοκιμάσει φάρμακα σε τροχιά

Η NASA ετοιμάζεται να εκτοξεύσει έναν μίνι δορυφόρο, σε μέγεθος κουτιού παπουτσιών, ο οποίος θα εξετάσει πώς μια καλλιέργεια ζυμομύκητα αντιδρά σε μυκητοκτόνες ουσίες σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας.

«Ο PharmaSat είναι ένα σημαντικό πείραμα που θα μας προσφέρει νέες πληροφορίες για την ευαισθησία των μικροβίων στα αντιβιοτικά στο διαστημικό περιβάλλον» δήλωσε στο Space.com ο Ντέιβιντ Νίζελ, ερευνητής του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Γκάβεστον, ο οποίος συνεργάζεται στο πρόγραμμα με το Ερευνητικό Κέντρο Ames της NASA.

Ο «νανοδορυφόρος» προγραμματίζεται να τεθεί σε τροχιά με πύραυλο Minotaur-1 της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας ο οποίος θα εκτοξευτεί γύρω στις 05.00 τα ξημερώματα της Τετάρτης ώρα Ελλάδας από τις ανατολικές ακτές τις Βιρτζίνια.

Αντικειμενικός στόχος της εκτόξευσης είναι να τεθεί σε τροχιά ο δορυφόρος τηλεπικοινωνιών TacSat3, ενώ ο PharmaSat μεταφέρεται από τον πύραυλο ως δευτερεύον φορτίο.

Ο μίνι δορυφόρος θα τεθεί σε τροχιά σε ύψος 459 χιλιομέτρων και μία ώρα αργότερα οι μηχανικοί της NASA θα δώσουν την εντολή για την έναρξη του πειράματος.

Ο PharmaSat περιέχει ένα μικροβιολογικό εργαστήριο σε σμίκρυνση το οποίο μπορεί να παρακολουθεί την ανάπτυξη, την πυκνότητα και την υγεία των κυττάρων του ζυμομύκητα.

Οι μετρήσεις θα μεταδίδονται στη Γη σχεδόν σε πραγματικό χρόνο για διάστημα έως και 6 μηνών.

Τις μεταδόσεις μπορούν να παρακολουθούν και ραδιοερασιτέχνες με τη βοήθεια του Πανεπιστημίου της Σάντα Κλάρα.

Η εκτόξευση του PharmaSat έρχεται δυόμισι χρόνια μετά την αποστολή του GeneSat-1, ενός δορυφόρου παρόμοιου μεγέθους ο οποίος μελέτησε την ανάπτυξη στο Διάστημα του βακτηρίου Escherichia coli.

Ανάλογα πειράματα με ζωντανά μικρόβια διεξάγονται και στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Newsroom ΔΟΛ

Στις 11 Μαΐου η αποστολή της NASA για την τελευταία επισκευή του Hubble

TO "ΦΙΛΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ" ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ Η NASA ΣΤΟ HUBBLE

Το Atlantis περιμένει στην εξέδρα εκτόξευσης, ενώ στο φόντο διακρίνεται το Endeavour Η εκτόξευση του διαστημικού λεωφορείου Atlantis για την τελευταία αποστολή επιδιόρθωσης του Hubble προγραμματίζεται για τις 11 Μαΐου, ανακοίνωσε η NASA. H δύσκολη επιχείρηση αναμένεται κρατήσει στη ζωή το πολύτιμο διαστημικό τηλεσκόπιο μέχρι το 2014, οπότε θα εκτοξευτεί ο αντικαταστάτης του. Εκτός απροόπτου, οι επτά αστροναύτες που ανέλαβαν την αποστολή θα αναχωρήσουν από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στις 21.01 ώρα Ελλάδας. Σε περίπτωση ακατάλληλων καιρικών συνθηκών ή τεχνικών κωλυμάτων, η εκτόξευση μπορεί να πραγματοποιηθεί στις 12 ή 13 Μαΐου, αλλιώς θα πρέπει να αναβληθεί για μετά τις 22 του μήνα, λόγω εκτοξεύσεων του αμερικανικού στρατού που θα πραγματοποιηθούν στο μεσοδιάστημα. Σε περίπτωση που το Atlantis αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα που εμποδίζει την επιστροφή του από το Διάστημα, τη διάσωση του πληρώματος θα αναλάβει το διαστημικό λεωφορείο Endeavour, το οποίο ήδη περιμένει έτοιμο σε εξέδρα εκτόξευσης κοντά στην εξέδρα του Atlantis. Η αποστολή στο Hubble θεωρείται πιο ριψοκίνδυνη από τις συνήθεις αποστολές στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, δεδομένου ότι το τροχιακό τηλεσκόπιο βρίσκεται σε διπλάσια απόσταση από τη Γη, όπου είναι μεγαλύτερη η πιθανότητα πρόσκρουσης μικρομετεωριτών ή διαστημικών σκουπιδιών. Το Hubble βρίσκεται σε τροχιά σε ύψος 575 χιλιομέτρων από την εκτόξευσή του το 1990. Η επιχείρηση του Atlantis θα είναι η πέμπτη και τελευταία αποστολή συντήρησης και επιδιόρθωσης του Hubble, το οποίο έχει παρουσιάσει βλάβες σε δύο βασικά όργανα (την κύρια κάμερα ACS και το Φασματογράφο Απεικόνισης) και χρειάζεται επίσης νέα γυροσκόπια και μπαταρίες. To 2014, το Hubble θα αντικατασταθεί από το τεχνολογικά πιο προηγμένο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb. Newsroom ΔΟΛ

Έκρηξη ακτίνων γάμμα από τις απαρχές του Σύμπαντος εντόπισαν οι αστρονόμοι

Το πιο απομακρυσμένο από τη Γη αντικείμενο, μία έκρηξη ακτίνων γάμμα που πιθανόν δημιούργησε μία μαύρη τρύπα, εντόπισαν οι αστρονόμοι, ανοίγοντας έτσι ένα παράθυρο στα πρώτα στάδια της ιστορίας του σύμπαντος.

Την έκρηξη (GRB 090423) εντόπισε στις 23 Απριλίου ο δορυφόρος SWIFT και σύμφωνα με τους υπολογισμούς συνέβη πριν 13 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν το σύμπαν είχε μόλις ηλικία 600 εκατομμυρίων ετών.

Αμέσως την παρακολούθησαν και επίγεια τηλεσκόπια.

Οι παρατηρήσεις έδειξαν ότι είναι η πιο απομακρυσμένη έκρηξη ακτίνων γάμμα που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα με ερυθρά μετατόπιση (z) ίση με 8,2. Το προηγούμενο ρεκόρ απόστασης είχε μία έκρηξη ακτίνων γάμμα που είχε συμβεί πριν 12,2 δισεκατομμύρια χρόνια.

Αν και η ακριβής φύση των εκρήξεων ακτίνων γάμμα δεν είναι γνωστή, θεωρείται ότι προκαλούνται από την κατάρρευση τεράστιων άστρων όταν εξαντλήσουν το καύσιμό τους, δηλαδή το υδρογόνο. Από την έκρηξη σχηματίζεται μία μαύρη τρύπα και εκπέμπονται ακτίνες γάμμα, ακτίνες Χ και φωτεινή ακτινοβολία.

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, μία έκρηξη παράγει ενέργεια δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από την ενέργεια του Ήλίου και για το λόγο αυτό είναι ορατές σε τεράστιες αποστάσεις.

Όλες οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα συμβαίνουν πολύ μακριά για να επηρεάσουν τη Γη και τη ζωή πάνω σε αυτή.

Newsroom ΔΟΛ

STAR-HOPPING

Eαρινοί οδοδείκτες

Ξεκινήστε με τον οικείο σχηματισμό της Κουτάλας που βρίσκεται ψηλά στον ουρανό τα ανοιξιάτικα βράδια. Τα επτά αστέρια της Κουτάλας είναι τα πιο εκφανή μέλη της Μεγάλης Άρκτου. Στο σχήμα μπορείτε να δείτε οτι δύο αστέρες του δοχείου της Κουτάλας δείχνουν προς τον Πολικό αστέρα. Οι δύο αυτοί αστέρες είναι γνωστοί ώς οι Δείκτες. Αν προεκτείνετε τη μεταξύ τους απόσταση κατα 5 περίπου φορές θα φτάσετε στον Πολικό. Συνεχίζοντας πέρα απο τον Πλικό στην ίδια περίπου ευθεία, βρίσκουμε 5 αστέρες σε χαρακτηριστική διάταξη W που είναι ο αστερισμός της Κασσιόπης.

Προεκτείνοντας τους Δείκτες προς την αντίθετη κατεύθυνση, μακριά απο τον Πολικό, θα φτάσετε στον αστερισμό Λέων. Ο αστερισμός αυτός ξεχωρίζει απο το σχήμα δρεπανιου το οποίο συνθέτουν μερικοί απο τους αστέρες του και αντιπροσωπεύει το κεφάλι του λιονταριού.

Τώρα στρέψτε το βλέμμα στη λαβή της Κουτάλας. Ακολουθήστε την καμπύλη που σχηματίζουν τα αστέρια της λαβής μέχρι να φτάσετε στον Αρκτούρο, ένα απο τα λαμπρότερα αστέρια του ουρανού. Εξακολουθώντας την ίδια καμπύλη φτάνετε στον αστραφτερό Στάχυ, του αστερισμού της Παρθένου. Σημειώστε οτι ο Αρκτούρος και ο Στάχυς σχηματίζουν ένα τρίγωνα μαζί με τον Βασιλίσκο, τον λαμπρότερο αστέρα του Λέοντα.

Μizar (ζ Μεγάλης Άρκτου)-ξ Μεγάλης Άρκτου

Ο πιο φημισμένος αστέρας της Μεγάλης Άρκτου βρίσκεται στο σημείο που σπάει η λαβή της Κουτάλας, δεύτερος στη σειρά απο το ελεύιερο άκρο της. Είναι ο ζ της Μεγάλης Άρκτου, κοινώς γνωστός ως Mizar, με μέγεθος 2,2. Όσοι διαθέτουν οξεία όραση μπορούν να διακρίνουν δίπλα του έναν αστέρα 4ου μεγέθους, τον Alcor. Απέχουν αμφότεροι γύρω στα 80 έτη φωτός αλλά δεν αποτελούν φυσικό σύστημα.
Αν παρατηρήσετε τον Μizar με ένα μικρό τηλεσκόπιο θα δείτε οτι έχει και ένα συνοδό 4ου μεγέθους ο οποίος συνδέεται φυσικά μαζι του. Ο αστέρας αυτός κινείται γύρω απο τον Μizar σε μια τροχια που χρειάζεται περίπου 100.000 χρόνια για να συμπληρωθει.

Ένας άλλος φημισμένος διπλός είναι ο ξ της Μεγάλης Άρκτου. Τα δύο μέλη, με μεγέθη 4,3 και 4,8, περιφέρονται το ένα γύρω απο το άλλο ,ε περίοδο 560 έτη και η κίνηση του είναι τοσο γρήγηρη, ώστε η διαφορά της μεταξύ τους απόστασης να είναι ανιχνεύσιμη με ερασιτεχνικά τηλεσκόπια. Οι αστέρες θα βρίσκονται σε μέγιστη αποχή το έτος 2035.

Γιγάντια, μυστηριώδης «μάζα» εντοπίστηκε στις παρυφές του Σύμπαντος

Η μυστηριώδης μάζα είναι το τέταρτο πιο μακρινό και αρχαίο αντικείμενο που έχει εντοπιστεί ποτέ

Ξύνουν τα κεφάλια τους με απορία οι αστρονόμοι που ανακάλυψαν μια γιγάντια «μάζα» σε απόσταση 12,9 δισ. ετών φωτός από τη Γη. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα τι είναι, αφού σχηματίστηκε όταν το Σύμπαν ήταν μόνο 800 εκατ. ετών και υποτίθεται πως δεν φιλοξενούσε τίποτε τόσο μεγάλο. Το αντικείμενο αποτελείται από αέριο και έχει μέγεθος περίπου το μισό από ό,τι ο Γαλαξίας μας. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν καν πώς να το αποκαλέσουν, οπότε το ονομάζουν απλά «μάζα» (blob). Ο αδόκιμος αυτός όρος, που μοιάζει να βγήκε από ταινία θρίλερ, εμφανίζεται 34 φορές στο άρθρο που θα δημοσιευτεί το Μάιο στην έγκριτη επιθεώρηση Astronomy and Astrophysics. Η διεθνής ερευνητική ομάδα τo βάφτισε επίσης Χιμίκο, από το όνομα της θρυλικής αρχαίας βασίλισσας της Ιαπωνίας. Οι εικόνες που κατέγραψαν οι αστρονόμοι με το τηλεσκόπιο Subaru στη Χαβάη δείχνουν το αντικείμενο όπως ήταν πριν από σχεδόν 13 δισ. χρόνια, όταν το Σύμπαν ήταν ακόμα στη βρεφική του ηλικία. Δεδομένου ότι το φως των μακρινών αντικειμένων χρειάζεται χρόνο να φτάσει στη Γη, όσο πιο μακριά κοιτάξει κανείς στο Σύμπαν, τόσο πιο μακριά στο παρελθόν βλέπει. Η μάζα «Χιμίκο» είναι μάλιστα το τέταρτο πιο μακρινό και αρχαίο αντικείμενο που έχει εντοπιστεί ποτέ. Οι επιστήμονες πίστευαν μέχρι τώρα ότι πριν από 12,9 δισ. χρόνια δεν είχαν εμφανιστεί ακόμα στο Σύμπαν οι μεγάλοι γαλαξίες που βλέπουμε σήμερα. Γι΄αυτό και δεν μπορούν να εξηγήσουν την ύπαρξη ενός σύννεφου από αέρια με διάμετρο 55.000 έτη φωτός, όσο η ακτίνα του Μίλκι Ουέι. «Δεν θα φανταζόμουν ποτέ ότι ένα τόσο μεγάλο αντικείμενο θα μπορούσε να υπάρχει σε ένα τόσο πρώιμο στάδιο του Σύμπαντος» σχολίασε έκπληκτος στο AFP ο Μασάμι Αουτσι του Ινστιτούτου Carnegie, επικεφαλής των Αμερικανών, Ιταλών και Βρετανών ερευνητών. Μια πιθανή ερμηνεία είναι ότι πρόκειται για κάποιον «πρωτο-γαλαξία», ή για το αποτέλεσμα της σύγκρουσης δύο μικρότερων, νεαρών γαλαξιών. Θα μπορούσε ακόμα να πρόκειται για αέριο που ιονίζεται και εκπέμπει ακτινοβολία καθώς ετοιμάζεται να χαθεί μέσα σε μια μαύρη τρύπα. Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press